1096-1185 Η ΠΡΩΤΗ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΑ

Αφού ο Αυτοκράτορας Αλέξιος Κομνηνός (1081-1118) και το Βυζάντιο συνεργάστηκε πλήρως κατά την πρώτη Σταυροφορία (1096), η Κύπρος απετέλεσε σταθμό και πηγή ανεφοδιασμού των Φραγκικών στρατευμάτων και ναυτικών δυνάμεων χωρίς όμως αποφυγή σοβαρών προβλημάτων. Η επιτυχίες των σταυροφόρων διαδέχονταν η μια την άλλη και η Κύπρος αντί με Μουσουλμανικά Κράτη γειτνιάζει πλέον με τα Βασίλεια, Πριγκιπάτα ή Κομητείες, που δημιούργησαν οι σταυροφόροι μετά τις επιτυχίες τους στη Παλαιστίνη, Συρία, Λίβανο και Κιλικία. Τα λιμάνια της Κύπρου μαζί μ αυτό του Κιτίου πρέπει να βίωναν αυξημένο εμπόριο για τον ανεφοδιασμό των Σταυροφόρων. Η αρπακτική όμως διάθεση πρέπει να οδήγησε τον στόλο της Πίζας στην Κύπρο. Με σκοπό τον εύκολο και ανέξοδο ανεφοδιασμό είχαμε ανεπιτυχή επίθεση το 1099 από τον στόλο της Πίζας, που ναυλοχούσε στο λιμάνι της Λαοδίκειας στην Συρία. Η απειλή αντιμετωπίσθηκε επιτυχώς από τον Βυζαντινό Διοικητή δούκα Ευμάθιο Φιλοκάλη και το γεγονός καταδικάσθηκε απ΄ όλες τις πλευρές. Ο Αλέξιος Κομνηνός πρόσεχε ιδιαίτερα την Κύπρο αλλά επέτρεπε όση βοήθεια ήταν δυνατόν από τα λιμάνια της. Με εντολές του Αυτοκράτορα βοηθήθηκε από την Κύπρο η κατάληψη της Τρίπολης του Λιβάνου από τους Σταυροφόρους το 1109. Το λιμάνι του Κιτίου βρίσκεται με την Τρίπολη στην μικρότερη απόσταση απ΄ όλα τ΄ άλλα λιμάνια της Κύπρου. Επί Αυτοκράτορα Ιωάννη Κομνηνού (1118-1143) και με την βοήθεια του ναυτικού των Ενετών καταλήφθηκε από τους Σταυροφόρους η Τύρος και η Ασκαλώνα το 1124 και έτσι η επέκταση των Σταυροφόρων βρίσκεται τώρα στο απόγειο της.

Από το 1044 η ορμή των Σταυροφόρων εξασθενεί, οι Μουσουλμάνοι αρχίζουν να ενώνουν τις δυνάμεις τους και να έχουν σημαντικές επιτυχίες εναντίον των Φράγκων. Για την στήριξη των Φράγκων το 1047 επιχειρείται ανεπιτυχώς η Β΄ Σταυροφορία. Οι δυσκολίες και οι ήττες που αντιμετώπισαν τα στρατεύματα των Φράγκων και η εν γένει αποτυχία χρεώθηκε από τους Δυτικούς στο αυτοκράτορα Μανουήλ Α΄ Κομνηνό (1143-1180). Παρά την φιλοδυτική πολιτική του Μανουήλ και την μεγάλη του διπλωματικότητα στην διατήρηση των ισορροπιών είχε σοβαρές διαφωνίες με τους Φράγκους και επί των ημερών του σοβαρές επιβουλές εναντίον της Κύπρου. Η πιο αιματηρή επίθεση κατά της Κύπρου έγινε από τον Γάλλο Ρενώ Ντε Σιατιγιόν από το Φραγκικό κράτος της Αντιόχειας (σήμερα στην Τουρκία κοντά στα σύνορα με την Συρία ), ο οποίος θέλησε με τον τρόπο αυτό να εκδικηθεί τον αυτοκράτορα λόγω των διαφορών που είχαν εκείνη την περίοδο. Ο Σιατιγιόν αιχμαλώτισε τον δούκα της Κύπρου Ιωάννη Κομνηνό, ξάδελφο του αυτοκράτορα, και λεηλάτησε αλύπητα το νησί, το οποίο εγκατέλειψε μετά μικρό διάστημα (1156). Το 1159 ο αυτοκράτορας εισέρχεται θριαμβευτικά στην Αντιόχεια και ο Σιατιγιόν αναγκάσθηκε να απολογηθεί ξυπόλυτος μπρος τον Μανουήλ για τα εγκλήματα του στην Κύπρο. Το 1158 είχαμε επίσης στην Κύπρο επίθεση από την Μουσουλμανική Αίγυπτο που ένωσε τις δυνάμεις μ΄ αυτές των άλλων Μουσουλμάνων εναντίον των χριστιανών. Τέλος το 1161 εισβάλει στην Κύπρο και ο Ρευμόνδος Γ΄ της Τριπόλεως επειδή ο αυτοκράτορας, μετά τον θάνατο της πρώτης συζύγου του, δεν παντρεύτηκε την αδελφή του αλλά την ανιψιά του Σατιγιόν. Το Κίτιον γεύτηκε αυτή την περίοδο, όπως και όλη η Κύπρος μια καλή πρώτη γεύση των Σταυροφοριών. Μια καλή γεύση των Σελζτούκων Τούρκων γεύτηκαν οι Βυζαντινοί στο Μυριοκέφαλο (Ματζικέρτ) της Μικράς Ασίας το 1176. Η καταστροφική αυτή ήττα του Μανουήλ σήμανε την αντίστροφη μέτρηση για την επικράτηση των Τούρκων στα εδάφη της Μικράς Ασίας.  

Η τελευταία πράξη του Βυζαντίου στην Κύπρο γράφτηκε από τον Ισαάκιο Κομνηνό, ανιψιό των αυτοκρατόρων Μανουήλ και Ανδρονίκου Κομνηνών, που καταφέρνει το 1185 να αποσπάσει την Κύπρο από την Βυζαντινή επικράτεια μέσα από γεγονότα που διαδραματίσθηκαν στο Κίτιο. Τα αποσχιστικά κινήματα ήταν αυτή την περίοδο ακόμη μια ανοικτή πληγή στο σώμα της αυτοκρατορίας αφού και ο ίδιος ο αυτοκράτορας Ανδρόνικος Κομνηνός (1183-1185) ήταν σφετεριστής. Όμως, μετά από επανάσταση διαπομπεύεται και δολοφονείται από το πλήθος στην Κωνσταντινούπολη. Ο διάδοχος του αυτοκράτορας Ισαάκιος Άγγελος (1185-1195) μετά μικρή καθυστέρηση στέλλει το 1186 στρατεύματα στην Κύπρο για την τιμωρία του σφετεριστή Ισαάκιου, ενώ την ίδια περίοδο στους Άγιους Τόπους ο Σαλαντίν κερδίζει από τους Σταυροφόρους την μια πόλη μετά την άλλη.