116-293μ.Χ ΟΙ ΔΙΩΓΜΟΙ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ

Το «Κοινό Κυπρίων» έχει αναλάβει ήδη από την εποχή του αυτοκράτορα Κλαύδιου (41-54 μ.Χ.) την έκδοση των κυπριακών χάλκινων νομισμάτων. Τα τοπικά χάλκινα νομίσματα εκδιδόταν για την χρηματοδότηση των τοπικών αρχών και των τοπικών αξιωματούχων του Ρωμαϊκού Κράτους, σε αντίθεση με τα ασημένια και χρυσά που εκδίδονταν από το κεντρικό κράτος για τις δικές του ανάγκες. Πολλά τοπικά χάλκινα νομίσματα αυτής της εποχής βρέθηκαν στη Λάρνακα. Στο Κίτιο γνωρίζουμε από επιγραφές Ρωμαίους αξιωματούχους και τη παρουσία ενός λογιστή-ελεγχτή που έστειλε ο αυτοκράτορας Σεπτίμιος Σεβήρος (193-211 μ.Χ. ) στη πόλη. Αξιοσημείωτο είναι ότι η γλώσσα πλέον των επιγραφών και προφανώς της πόλης είναι αποκλειστικά τα ελληνικά. Η συνέχεια της ευμάρειας της πόλης αυτή την περίοδο συμπεραίνεται και από τα ρωμαϊκά νεκροταφεία αλλά και από την παραγωγή στο Κίτιο κομψοτεχνημάτων από πολύχρωμο γυαλί ασφαλώς για εύπορους καταναλωτές. Μεγάλη συλλογή τέτοιων Κιτιακών κομψοτεχνημάτων Ρωμαϊκής εποχής (2ος π.Χ. - 4ος μ.Χ. αιώνας) εκτίθεται στο Μουσείο Πιερίδη. Η ανέμελη και ευχάριστη ζωή στην πόλη φαίνεται από την επιτύμβια στήλη του Βάγχη, εστιάτορα της πόλης του 3ου αιώνα μ.Χ., που αναφέρει την ικανοποίηση που πρόσφερε με την μαγειρική του τέχνη σε ντόπιους αλλά και ξένους. 

Η ανέμελη ζωή βέβαια στο Κίτιο αφορούσε μόνο τους ειδωλολάτρες γιατί οι Χριστιανοί διώκονταν μέχρι την επικράτηση σ’ όλη την Αυτοκρατορία του Μέγα Κωνσταντίνου (324 μ.Χ.). Οι διωγμοί είναι συνεχείς με μικρές περιόδους ύφεσης και ανοχής όπως επί Μάρκου Αυρήλιου (161-180 μ.Χ.) Η χειρότερη εποχή για το χριστιανισμό είναι ο 3ος και οι αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ. επί αυτοκρατόρων Δέκιου, Διοκλητιανού και Βαλέριου, που έγιναν συντονισμένες προσπάθειες εξάλειψης της Χριστιανικής πίστης. Κατακόμβες αυτής της περιόδου των διωγμών στο Κίτιο πιθανότερα λειτούργησαν στο Τάφο του Αγίου Λαζάρου, στον Τάφο-Μαρτύριο του Αγίου Ιερομάρτυρα Θεράποντα (3-4ος αιώνας μ.Χ.), και στον αρχαίο τάφο της Αγίας Φανερωμένης.

 Ο Τάφος του Αγίου Λαζάρου είναι αρκετά μεγάλος με 2 δωμάτια. Εκεί βρέθηκαν παλαιοχριστιανικές σαρκοφάγοι (2ος – 3ος αιώνας μ.Χ.) που παρέμειναν εκεί και μετά την μετακίνηση του σκηνώματος του Αγίου στην Κωνσταντινούπολη το 890 μ.Χ. Τα δωμάτια του Τάφου είναι στη μορφή παλαιοχριστιανικής εκκλησίας όπως είναι και ο Τάφος-Μαρτύριο του Αγίου Θεράποντα. Ο Άγιος Θεράπων διετέλεσε Επίσκοπος Κιτίου σύμφωνα με την μελέτη του Χαρίτωνα Μοναχού Σταυροβουνίου (Κυπριακαί Σπουδαί Τόμος ΞΖ΄-ΞΗ΄2003-2004). Ο Τάφος του βρίσκεται επί της Λεωφόρου Γρίβα Διγενή (πρατήριο Πετρολίνα). Το σκήνωμα του Αγίου Θεράποντα μετακινήθηκε από τους πιστούς στην Κωνσταντινούπολη, μετά από εμφάνιση του ίδιου του Αγίου, περί το 649 ή το 653π.Χ. πριν από την πρώτη ή τη δεύτερη Αραβική επιδρομή. Ο Άγιος Θεράπων είναι ο 2ος Άγιος της Λάρνακας μετά τον Άγιο Λάζαρο. Σύμφωνα με την ίδια μελέτη, ιερομάρτυρας Επίσκοπος Κιτίου ήταν και ο Ισαάκιος (3-4ος αιώνας μ.Χ.). Κατακόμβη σύμφωνα με την παράδοση λειτούργησε επίσης και στο προϊστορικό τάφο της Αγίας Φανερωμένης.