1425-1426 ΟΙ ΜΑΜΕΛΟΥΚΟΙ ΑΝΑΚΟΠΤΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Οι Μαμελούκοι επέστρεψαν με μεγαλύτερες δυνάμεις το επόμενο έτος. Στις 5 Αυγούστου του 1425 και αποβιβάσθηκαν κοντά στην Αμμόχωστο, την οποία δεν πείραξαν αφού ήταν Γενουάτικη κτίση, και οι Γενουάτες τους έδωσαν πληροφορίες για τον στρατό του Βασιλιά. Την Τετάρτη 8 Αυγούστου, οι Σαρακηνοί «έρχουνταν παραγιάλιν παραγιάλιν» με κατεύθυνση προς την Αλυκή και ο Πρίγκιπας Ερρίκος, αρχηγός του Κυπριακού στρατού, τους παρακολουθούσε από την ξηρά. Όταν νύκτωσε είχαν φτάσει απέναντι από την Πύλα, οπότε ο Ερρίκος πήγε όλο τον στρατό του στην Αραδίππου και κοιμήθηκαν στην αυλή του εκεί ανακτόρου. Την Πέμπτη 9 Αυγούστου ο πρίγκιπας έστειλε μερικούς άνδρες του στην Αλυκή όπου συναντήθηκαν και συγκρούσθηκαν με σαρακηνούς του πεζικού. Οι Κυπριακές απώλειες ήταν μεγάλες. Όταν το ναυτικό των Μαμελούκων έφθασε στις Αλυκές, σύμφωνα με Αραβικές πηγές, έγινε μεγάλη μάχη. Εκεί έγινε η πρώτη στην Κύπρο ναυμαχία με ανταλλαγή βολών πυροβολικού. Στην σύγκρουση φάνηκε η ανωτερότητα του μουσουλμανικού πυροβολικού και των τοξοτών, όπου το μεγάλο τους βεληνεκές ανάγκασε τον Κυπριακό στόλο σε υποχώρηση. Όμως, και τα μουσουλμανικά πλοία δεν μπόρεσαν να καταδιώξουν τα Κυπριακά λόγω της μεγαλύτερης τους ταχύτητας και της κωπηλατικής ικανότητας των πληρωμάτων. Μετά την υποχώρηση του Κυπριακού στόλου οι Μαμελούκοι κατάφεραν να αποβιβάσουν πρώτα το πεζικό, που με τα τόξα απώθησε τους στρατιώτες του Βασιλιά από την ακτή και μπόρεσαν έτσι τα πλοία να αποβιβάσουν το ιππικό που μετέφεραν. Εκεί σκοτώθηκε και ο διοικητής των Αλυκών Ιωάννης Γκαζέλ και περίπου 700 κάτοικοι των Αλυκών αιχμαλωτίσθηκαν. Στις 10 Αυγούστου Παρασκευή, κατά τον Μαχαιρά «... εφέρασιν μαντάτα του ρηγός το μεσομέριν, το πως οι Σαρακηνοί εκάψαν τα Κελλιά και την Αραδιππουν και ούλον το απλίκι το δεσποτικόν, και το απλίκιν του πύργου της Αλυκής, και την Αγρίνουν και την Βρωμολαξιάν και το Κίτιν και εκάβγασιν απού τόπον εις τόπον και επήγαν ως την Λεμεσόν εις το κάστρον...». Οι Μαμελούκοι μετά από την καταστροφική πορεία που έκαναν από Αμμόχωστο μέχρι Λεμεσό αποχώρησαν με 1000 περίπου αιχμάλωτους περί τις 22 Αυγούστου με πολλά πολύτιμα λάφυρα για να επανέλθουν δριμύτεροι τον επόμενο χρόνο.

Παρά τις προσπάθειες για μεσολάβηση και ειρήνη, οι Μαμελούκοι επιστρέφουν ακόμη με μεγαλύτερο στόλο και στρατό το 1426, αφού κατά τον προηγούμενο χρόνο είχαν διαπιστώσει την αδυναμία του Κυπριακού στρατού για σωστή άμυνα αλλά και την απροθυμία των δυτικών δυνάμεων της εποχής να στηρίξουν την Κύπρο. Τα πλοία των Μαμελούκων αυτή την φορά ήταν για κάποιες πηγές 100, ενώ για άλλες 180. Η αποβίβαση έγινε στην Αυδήμου, κοντά στην Λεμεσό στα τέλη Ιουνίου. Η Λεμεσός καταλήφθηκε μετά πολιορκία 6 ημερών. Απ’ εκεί στόλος και στρατός ορίζουν συνάντηση στην Λάρνακα, αφού βέβαια καταστρέψουν και πάλι ότι έβρισκαν μπροστά τους. Στις 7 Ιουλίου, την πρώτη μέρα της μετακίνησης προς την Λάρνακα, ο στρατός του Βασιλιά συγκρούεται με τους Μαμελούκους στην Χοιροκιτία. Ο Κυπριακός στρατός τράπηκε εύκολα σε φυγή και ο Βασιλιάς Ιανός συλλήφθηκε αιχμάλωτος. Ο αδελφός του Ερρίκος σκοτώθηκε, καθώς και πολλοί ευγενείς, συνολικά 1000 ή 2000 Κύπριοι νεκροί. Ο στρατός των Μαμελούκων προήλασε προς τις Αλυκές, που είχαν ήδη κατακτηθεί από τον στόλο και στις 10 Ιουλίου ο Βασιλιάς μεταφέρθηκε μέσα στα πλοία τους που ναυλοχούσαν στη Λάρνακα. Στις 11 Ιουλίου οι Μαμελούκοι λεηλάτησαν το Σταυροβούνι και μπήκαν στην Λευκωσία χωρίς αντίσταση, ενώ την ίδια μέρα ο Κυπριακός στόλος από 40 περίπου πλοία έκανε πολύ αργοπορημένα την εμφάνιση του στις Αλυκές. Ο Μαχαιράς λέει ότι μια πιο έγκαιρη επέμβαση, θα απέτρεπε το κακό. Οι Σαρακηνοί ανάγκασαν τον αιχμάλωτο Βασιλιά Ιανό να διατάξει τον στόλο σε υποχώρηση. Όμως, οι Αραβικές πηγές αποδίδουν την υποχώρηση στην ανωτερότητα του Αιγυπτιακού πυροβολικού. Τις επόμενες μέρες και ενώ ο Κυπριακός στόλος παράμενε στα ανοικτά, εμφανίσθηκαν στις Αλυκές 2 ευρωπαϊκά καράβια γεμάτα προσκυνητές για τους Αγίους Τόπους. Ακολούθησε ναυμαχία, όπου οι Μαμελούκοι αιχμαλώτισαν όλους τους Ευρωπαίους, αφού ο Κυπριακός στόλος δεν έλαβε τελικά μέρος, και στην ακτή της Λάρνακας σκότωσαν τους αιχμαλώτους μπροστά στα μάτια του ίδιου του Βασιλιά. Σύμφωνα με τον Μαχαιρά ο Κυπριακός στόλος εμφανίσθηκε ξανά στις Αλυκές, και ο στόλος των Μαμελούκων θορυβήθηκε για κάποιο λόγο (πιθανόν να άρχισαν να τελειώνουν τα πυρομαχικά των κανονιών), και ειδοποίησαν τον στρατό να επιστρέψει από την Λευκωσία στις Αλυκές. Ο στρατός επέστρεψε άμεσα, επιβιβάσθηκε στα καράβια φορτωμένος λάφυρα και αναχώρησε στις 18 Ιουλίου μεταφέροντας τον Ιανό αιχμάλωτο αυτή την φορά στην Αίγυπτο. Κάποιες άλλες πηγές σημειώνουν ότι ο στόλος των Μαμελούκων αναχώρησε από τις Αλυκές στις 22 ή 23 Ιουλίου.

Τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου και όταν οι Μαμελούκοι επιδείκνυαν στα πλήθη της πρωτεύουσας τους τον Κύπριο Βασιλιά, οι χωρικοί της Κύπρου επαναστάτησαν διαμαρτυρόμενοι για την ανικανότητα του καθεστώτος να τους προστατεύσει. Επωφελούμενοι το τεράστιο κενό εξουσίας που δημιούργησε η εισβολή των Μαμελούκων, επέλεξαν νέο ηγέτη της Κύπρου κάποιο όμοιο τους με τ’ όνομα Αλέξης και τον ανακήρυξαν σε Βασιλιά δηλαδή σε Ρήγα. Η επανάσταση καταπνίγηκε γρήγορα και έμεινε γνωστή σαν η εξέγερση του Ρε-Αλέξη. Ο Βασιλιάς Ιανός επέστρεψε στην Κύπρο μετά από την καταβολή των απαιτούμενων λύτρων τον Μάιο του 1427, και αφού το Βασίλειο της Κύπρου συμφώνησε να γίνει φόρου υποτελής της Αιγύπτου. Όμως, η ετήσια φορολογία που θα πληρωνόταν στους Μαμελούκους ήταν κατά πολύ χαμηλότερη απ’ αυτή που πληρωνόταν ήδη στους Γενοβέζους. Το Βασίλειο της Κύπρου μπήκε για καλά στην αντίστροφη μέτρηση και η ανάπτυξη των Αλυκών ανακόπηκε προσωρινά αφού λόγω της παρουσίας του όγκου των εισβολέων σ’ αυτή καθ’ όλη την διάρκεια των επιχειρήσεων πρέπει να τις προκάλεσε τις μεγαλύτερες καταστροφές απ’ όλα τ΄ άλλα θέατρα των μαχών. Ο Ιανός φαίνεται να έπαθε σύντομα μετά την επιστροφή του εγκεφαλικό και δεν έγινε ποτέ ξανά ο ίδιος άνθρωπος μέχρι που πέθανε το 1432, και τον διαδέχθηκε ο δεκαοκτάχρονος γιος του Ιωάννης.