1570-1571 ΟΙ ΟΘΩΜΑΝΟΙ ΑΠΟΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ ΣΤΙΣ ΑΛΥΚΕΣ

Η διαμάχη των Οθωμανών με τους Μαμελούκους της Αιγύπτου κατέληξε σε τελική νίκη των Τούρκων το 1512 και η Ανατολική Μεσόγειος έγινε από τότε μια Οθωμανική Θάλασσα. Πολλοί ιστορικοί θεώρησαν την διατήρηση της Ενετικής κυριαρχίας στην Κύπρο για περισσότερο από μισό αιώνα μετά σαν ένα θαύμα, αφού οι Οθωμανοί βρισκόντουσαν τώρα στο απόγειο της δύναμης τους. Φαίνεται όμως ότι είχαν προτεραιότητα την καρδιά της Ευρώπης και όχι την Κύπρο. Κατέλαβαν την Ουγγαρία και την μισή Αυστρία πριν οι Αυστριακοί σταματήσουν την προέλαση τους στην Βιέννη. Οι Ενετοί συζητούσαν θεωρητικά το θέμα της άμυνας της Κύπρου ήδη από την δεκαετία του 1530 αλλά για οικονομικούς τελικά λόγους δεν ενίσχυσαν τις οχυρώσεις στις παράλιες πόλεις όπου με την ναυτική τους δύναμη θα μπορούσαν να στηρίξουν και έτσι να έχουν καλύτερες πιθανότητες εναντίον των Τούρκων. Το πρόβλημα φαίνεται ότι ήταν και η ανικανότητα να επανδρωθούν πολλές οχυρώσεις. Έτσι λοιπόν η Λάρνακα, το κυριότερο τους εμπορικό λιμάνι και ο σημαντικότερος οικονομικός τους πνεύμονας αφήνεται εντελώς ανοχύρωτη. Το υφιστάμενο φρούριο ήταν ακατάλληλο για τις τότε σύγχρονες πολεμικές τέχνες. Το 1532 οι Βενετοί Αξιωματούχοι Μαρκαντόνιο Τρεβιζάνο και Στέφανο Τιέπολο επίσημα και καταγραμμένα εισηγήθηκαν την ανέγερση νέου σύγχρονου ισχυρού φρουρίου στην Λάρνακα στα πρότυπα αυτού της Κερύνειας, αλλά παρά την πρόβλεψη τους ότι η Οθωμανική επίθεση θα επιχειρείτο από την Λάρνακα, δεν εισακούσθηκαν και δυστυχώς επαληθεύθηκαν.

Η από πολλού αναμενόμενη Τουρκική επίθεση εκδηλώθηκε στις αρχές Ιουλίου του 1570. Μετά από μικρής έκτασης παραπλανητικές αποβάσεις στον κόλπο της Λάρας και Λεμεσό, ο κύριος όγκος του στόλου και του στρατού κατευθύνθηκαν στην Λάρνακα. Οι Ενετικές αρχές προληπτικά αναγκάσθηκαν να ανατινάξουν όλα τα κάστρα και οχυρώσεις πλην της Λευκωσίας, Αμμοχώστου και Κερύνειας. Το κάστρο της Λάρνακας αχρηστεύθηκε έγκαιρα ώστε να μη χρησιμοποιηθεί από τους Τούρκους. Ο χρονογράφος Φλώριος Βουστρώνιος αναφέρει ότι τα έξοδα αχρήστευσης όλων των οχυρών θέσεων της Κύπρου ήταν περισσότερα από όσα απαιτούντο για την ενίσχυση και επάνδρωση τους. Ο Ιωάννης Σωζόμενος ο οποίος πολέμησε κατά των Τούρκων αλλά τελικά διέφυγε μετά την πτώση του νησιού λέγει στο έργο του για την πολιορκία και άλωση της Λευκωσίας, ότι ο στόλος των Οθωμανών έφθασε στις Αλυκές στις 2 Ιουλίου του 1570, όπου την ίδια μέρα αποβίβασαν το ιππικό και το πεζικό χωρίς καμιά αντίσταση. Το ίδιο λέγει και ο μοναχός Άνζελο Καλέπιο στην δική του αφήγηση όπου αναφέρει σαν μέρα απόβασης τις 3 Ιουλίου και σημειώνει την άνεση που ο εχθρός αποβίβασε τον στρατό, το ιππικό, το πυροβολικό, τα πυρομαχικά, τις προμήθειες και τακτοποίησε και οχύρωσε το στρατόπεδο του. Μια άλλη μαρτυρία από το βιβλίο της Νάσας Παταπίου «Το Προξενείο της Επτανήσου Πολιτείας στην Κύπρο» λέει ότι ο Τουρκικός στρατός αποβιβάσθηκε στις Αλυκές κοντά στις αποθήκες και μαγαζιά (magazeni) των εμπόρων της πόλης. Την στιγμή εκείνη οι μοναδικές Ενετικές δυνάμεις στις Αλυκές ήταν αυτές του Γενικού Λογιστή του κράτους Κόμητα ντε Ρούχας, που ήταν τοπικός ευγενής Ελληνικής καταγωγής και φεουδάρχης της Λάρνακας γνωστός σαν Ευγένιος Συγκλητικός.  

Ο Άντζελο Γκάττο, που επιβίωσε της πολιορκίας της Αμμοχώστου στη «Διήγηση για τον Πόλεμο της Κύπρου» αναφέρει ότι ο Ευγένιος Συγκλητικός με 300 άνδρες ενεπλάκη τις πρώτες ώρες τις αποβίβασης αλλά αναγκάσθηκε να υποχωρήσει προς την Αμμόχωστο. Στα μισά του δρόμου συνάντησε τον Γενικό Διοικητή της Κύπρου με έδρα την Αμμόχωστο Αστόρρε Βαγλιόνε, που ερχόταν με όλο το ιππικό σώμα των Αλβανών προς τις Αλυκές. Εκεί ο Συγκλητικός πληροφόρησε τον Βαγλιόνε ότι οι Τούρκοι αποβίβασαν ένα μεγάλο πλήθος στις Αλυκές, και ότι ο ίδιος αψιμάχησε μαζί τους αλλά λόγω του πολύ μεγάλου αριθμού τους, αναγκάσθηκε να υποχωρήσει. Τότε οι δύο αυτοί αξιωματούχοι αποφάσισαν να υποχωρήσουν, ο Ευγένιος Συγκλητικός ή Κόμητας ντε Ρούχας για να ηγηθεί στην Άμυνα της Λευκωσίας και ο Αστόρρε Βαγλιόνε για να ηγηθεί στην Αμμόχωστο, όπως ήταν το αρχικό σχέδιο άμυνας. Το μέλλον της Κύπρου είχε ήδη κριθεί γιατί οι Τούρκοι δεν είχαν αποβιβάσει εκείνη την στιγμή παρά μέρος μόνο των εκ 20.000 στρατιωτών του πρώτου κύματος, ενώ όλες τους τις δυνάμεις περίπου 100.000 άνδρες συγκέντρωσαν στην Κύπρο 19 μέρες αργότερα. Όλες οι σκέψεις για αντεπίθεση στις Αλυκές εγκαταλείφθηκαν παρόλο που στις αρχές οι Τούρκοι ήταν φοβισμένοι και ανέμεναν παγίδες και αντεπιθέσεις, που δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ. Οι Ενετοί προτίμησαν την ασφάλεια των τειχών παρά το ρίσκο της νίκης.

Τα τριακόσια πενήντα περίπου καράβια των Τούρκων που αποβίβασαν το πρώτο κύμα στρατού με επικεφαλής τον Λαλά Μουσταφά πασά, επέστρεψαν αμέσως στην Καραμανιά για να φέρουν κι άλλα στρατεύματα. Στις 21 Ιουλίου ο κόλπος Λάρνακας ξαναγέμισε με τα κατάρτια του Τουρκικού στόλου. Το στράτευμα διπλασιάσθηκε, οι Αλυκές μετατράπηκαν σε Τουρκικό ναύσταθμο και η παγίωση της Οθωμανικής κατάκτησης ήταν στην αντίστροφη μέτρηση. Επικεφαλής του ναυτικού ήταν ο Πιαλέ πασάς, ο οποίος διαφώνησε με τον Λαλά Μουσταφά αν θα έπρεπε να επιτεθούν πρώτα στην Αμμόχωστο ή την Λευκωσία. Επικράτησε η άποψη του επικεφαλής της εκστρατείας Λαλά Μουσταφά και οι Τούρκοι βάδισαν στις 25 Ιουλίου πρώτα κατά της Λευκωσίας. Στην πολιορκία συμμετείχαν και τα πληρώματα των τουρκικών πλοίων δημιουργώντας έτσι ακόμη μια ευκαιρία για τον Ευρωπαϊκό στόλο να αντεπιτεθεί με επιτυχία. Παρόλο του ότι στις 13 Αυγούστου ο Χριστιανικός στόλος βρισκόταν στα νερά της Κρήτης καθυστερούσε αδικαιολόγητα να πλεύσει προς την Κύπρο. Οι πολιορκημένοι ενθαρρύνονται από τις διαδόσεις ότι ο Χριστιανικός στόλος έσπευσε σε βοήθεια και διενεργούν αντεπιθέσεις, αλλά και οι Τούρκοι βιάζονται. Στις 7 Σεπτεμβρίου ο Λαλά Μουσταφά ρισκάρει και παίρνει ξανά ενισχύσεις από τον στόλο και διενεργεί 2 μέρες αργότερα γενική επίθεση, που ήταν και η τελευταία. Η Λευκωσία καταλαμβάνεται και οι 25.000 άνδρες των πληρωμάτων του στόλου που ναυλοχούσε στις Αλυκές επιστρέφουν στα πλοία τους. Στις 11 Σεπτεμβρίου στόλος και στρατός μετακινούνται και πολιορκούν την Αμμόχωστο. Εκεί οι Τούρκοι φορτώνουν και τους αιχμαλώτους από την άλωση της Λευκωσίας. Ανάμεσα τους και η πανέμορφη Μαρία Συγκλητική γόνος της Ελληνικής Φεουδαρχικής οικογένειας της Λάρνακας, που αγόρασε από τους Ενετούς τον τίτλο του κόμητα ντε Ρούχας. Ο κόμης λοιπόν Ευγένιος Συγκλητικός πρέπει να ήταν θείος ή πατέρας της. Στις 6 Οκτωβρίου κι ενώ τα πλοία με τους αιχμαλώτους ήταν ακόμη στο λιμάνι Αμμοχώστου η Μαρία Συγκλητική αυτοκτονεί πυρπολώντας την πυριταποθήκη του πλοίου βυθίζοντας 3 συνολικά τουρκικά πλοία με ωραίες γυναίκες αιχμάλωτες για τα Τουρκιά χαρέμια, ελευθερώνοντας όλες με τον θάνατο από την στυγνή Τουρκική δουλεία.

Μετά την άλωση της Λευκωσίας ο Χριστιανικός στόλος που βρισκόταν στο Καστελόριζο αποθαρρύνεται και με την αποχώρηση του ισχυρού ναυτικού των Ισπανών διαλύεται και δεν εμφανίζεται ποτέ στην Κύπρο. Οι εξελίξεις αυτές αποθάρρυναν τους υπερασπιστές της Κερύνειας η οποία παραδίδεται αμαχητί στον Λαλά Μουσταφά στις 14 Σεπτεμβρίου, παρά τις προς το αντίθετο παραινέσεις των αρχηγών της άμυνας που βρίσκονταν στην Αμμόχωστο. Οι 2 επικεφαλής της άμυνας της Κερύνειας που αφέθηκαν ελεύθεροι από τους Τούρκους καταδικάστηκαν και φυλακίσθηκαν στην Βενετία. Η Αμμόχωστος αντιστέκεται σθεναρά για 11 μήνες και παραδόθηκε μόνο μετά την πλήρη εξάντληση και μετά από δόλιες Τουρκικές υποσχέσεις στις αρχές Αυγούστου του 1571. Οι καταστροφές που υπέστη ο πληθυσμός και η πόλη της Αμμοχώστου ήταν τέτοιες ώστε οι Αλυκές να παραμείνουν καθ όλη την Τουρκοκρατία η σημαντικότερη και πλουσιότερη πόλη της Κύπρου.