2000 - 1400 π.Χ. ΠΡΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Αυτή την περίοδο υπάρχει στους λόφους του σημερινού Χαλά Σουλτάν Τεκέ ένας μεγάλος και σημαντικός προϊστορικός οικισμός. Δεσπόζει της κεντρικής αλυκής, που εκείνη την περίοδο ήταν ανοικτή προς την θάλασσα και μπορούσε να λειτουργεί σαν ένα μεγάλο φυσικό λιμάνι. Την ίδια περίοδο υπάρχει και δεύτερος οικισμός που βρίσκεται στους λόφου που είναι σήμερα η εκκλησία της Παναγίας Χρυσοπολίτισσας. Η θάλασσα έφθανε τότε μέχρι τους πρόποδες αυτού του λόφου, στην περιοχή που ονομάζουμε σήμερα Καθαρή. Η ύπαρξη των δύο πρώτων αυτών προϊστορικών οικισμών εντός των σημερινών δημοτικών ορίων της Λάρνακας συνάγεται από τους τάφους της εποχής που βρέθηκαν, αφού δεν ανιχνεύθηκαν οποιαδήποτε αρχιτεκτονικά τους κατάλοιπα. Στους χώρους και των δύο αυτών οικισμών βρέθηκαν μερικά αντικείμενα νεολιθικής εποχής (7.000-2500 π.Χ.), γι αυτό συνάγεται με επιφύλαξη από τους αρχαιολόγους ότι προϋπήρξαν ακόμη αρχαιότεροι οικισμοί στην ίδια περιοχή. Σταδιακά οι προϊστορικοί αυτοί οικισμοί της Λάρνακας, που ήταν ευλογημένοι από την φύση με πλούσιο υδροφόρο υπόστρωμα, καλή καλλιεργήσιμη γη, πλούσιο κυνήγι και ψάρεμα λόγω των υγροβιότοπων τους και εξαιρετικά φυσικά λιμάνια, μπόρεσαν να ανταποκριθούν άριστα στα δεδομένα της νέας εποχής, που χαρακτηρίζεται σαν η εποχή των πρώτων σοβαρών βημάτων της ανθρωπότητας για υπερπόντια ταξίδια και εμπορικές ανταλλαγές.
  
Η εθνότητα των κατοίκων όλης της Κύπρου αυτή την περίοδο είναι άγνωστη στους αρχαιολόγους και ιστορικούς. Για πρακτικούς λόγους τους ονόμασαν ετεοκύπριους ή προέλληνες. Αυτή είναι η περίοδος της χαλκοκρατίας (2500 – 1050 π.Χ.) στο νησί όπου υπάρχει πολλή σκληρή δουλειά λόγω της επεξεργασίας του μεταλλεύματος Χαλκού, που διεξάγεται κοντά στους χώρους των μεταλλίων μερικά των οποίων βρίσκονται πολύ κοντά στην Λάρνακα (Τρούλλοι, Σιά, Καλαβασός), αλλά αργότερα διεξαγόταν και στους χώρους των δύο προϊστορικών οικισμών της Λάρνακας. Σύμφωνα με την «Ιστορική Τοπογραφία του Αρχαίου Κιτίου» του Κυριάκου Νικολάου, η πυκνότητα του πληθυσμού στον κόλπο Λάρνακας ήταν η μεγαλύτερη από οποιαδήποτε άλλη προϊστορική περιοχή της Κύπρου, ιδιαίτερα κατά το τέλος της χαλκοκρατίας (1500-1000 π.Χ.). Οι ανασκαφές στους τάφους αυτής της περιόδου απόδειξαν εμπορικές επαφές με τους πολιτισμούς των Φαραώ, Μινώων, Αιγαίου, και Φοινίκων (Συριακή και Παλαιστινιακή ακτή). Όμως οι παλαιότεροι ναοί (14ος αιώνας π.Χ.) που ανασκάφηκαν στον λατρευτικό χώρο του αρχαίου Κιτίου (Καθαρή) είναι στα Αιγυπτιακά πρότυπα της 18ης Δυναστείας των Φαραώ (16ος-13ος αιώνες π.Χ.). 

Πέρα από τις εξαγωγές χαλκού, άλλων μεταλλευμάτων, ξυλείας και άλατος οι πρώιμες αστικές δραστηριότητες των προϊστορικών οικισμών της Λάρνακας περιλάμβαναν μικροτεχνία, κεραμική, ψάρεμα, κατασκευή χρωμάτων (πορφύρας και τέρα όμπρας), κρασιού, και εισαγωγές πολλών ειδών από τους γειτονικούς πολιτισμούς, όπως λάδι από την Κρήτη, περιδέραια, κοσμήματα, γυαλί, ελεφαντόδοντο, φαγεντιανή και παστά ψάρια από την Αίγυπτο, καθώς και διάφορα άλλα προϊόντα από τους υπόλοιπους γειτονικούς πολιτισμούς. Οι οικισμοί στο Τεκέ και στους χώρους του μετέπειτα Κιτίου αρχίζουν να γίνονται μεγάλα προϊστορικά αστικά κέντρα κατά τον 15ο αιώνα π.Χ. Αυτή είναι η εποχή που η Αίγυπτος είναι η μεγαλύτερη δύναμη της περιοχής και οι Φαραώ της 18ης Δυναστείας έχουν δημιουργήσει ένα επιθετικό κράτος το οποίο κατείχε την Συρία, Παλαιστίνη, Φοινίκη, και έφτανε μέχρι την Μεσοποταμία. Η περίοδος αυτή της Αιγυπτιακής μονοκρατορίας είναι γνωστή και σαν «Αιγυπτιακή Ειρήνη». Στις ανασκαφές στο αρχαίο Κίτιο από το Βάσο Καραγιώργη είναι εμφανής στην πόλη αυτής της περιόδου, η Αιγυπτιακή επίδραση που επιβεβαιώνεται με την ανακάλυψη ναού στα Αιγυπτιακά πρότυπα της εποχής αλλά και ειδωλίων Αιγυπτιακών θεοτήτων η και αντικειμένων που συνδέονται με την Αιγυπτιακή λατρεία. Όμως, πολλές από τις θεότητες που λατρεύονται από τους Εταιοκυπρίους στο Κίτιον είναι καθαρά Κυπριακές. Δύο βασικά για την εποχή προϊόντα της Λάρνακας, το αλάτι και βέβαια ο χαλκός ήταν πολύ σημαντικά για τον πολιτισμό και την δύναμη της Αιγύπτου έτσι η Αιγυπτιακή παρουσία στα φυσικά λιμάνια της προϊστορικής Λάρνακας είναι βεβαία. Οι επαφές όμως της προϊστορικής πόλης με την Αίγυπτο γίνονται ακόμη πιο ενδιαφέρουσες κατά την επόμενη περίοδο.