330-381 μ.Χ. ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ Η ΝΕΑ ΘΡΗΣΚΕΙΑ

Το 330 ο Μέγας Κωνσταντίνος εγκαινιάζει επίσημα την Κωνσταντινούπολη σαν τη νέα πρωτεύουσα του Ρωμαϊκού Κράτους, Από τώρα και στο εξής το Κίτιο είναι μέρος της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Το 337 ο Μέγας Κωνσταντίνος βαπτίσθηκε λίγο πριν πεθάνει. Πρόλαβε να κάνει την Χριστιανική Εκκλησία ικανή για φιλανθρωπικό έργο και ώριμη να αποτελέσει το πνευματικό κομμάτι του νέου κόσμου και του Βυζαντινού Κράτους γι’ αυτό ανακηρύχθηκε Άγιος. Οι κοσμογονικές αλλαγές που έκανε ο Άγιος Κωνσταντίνος γίνονται μέχρι σήμερα αισθητές στη Λάρνακα λόγω της χριστιανικής δράσης της ντόπιας Επισκοπής του Αγίου Λάζαρου, του φίλου του Χριστού του οποίου Ναός λειτουργεί στην Λάρνακα από την εποχή αυτή. Εκτός από τον παλαιοχριστιανικό Ναό του Αγίου Λαζάρου, που ξανακτίσθηκε από το Λέοντα το Σοφό το 890 μ.Χ., παλαιοχριστιανικές εκκλησίες στην ευρύτερη περιοχή Λάρνακας εντοπίσθηκαν πολλές. Στην Τρεμυθούντα ήταν κατ’ αρχή αφιερωμένη στους Αγίους Πατέρες, και το ψηφιδωτό της πάτωμα σώζεται φέροντας την υπογραφή του Καρτέριου που το κατασκεύασε. Αργότερα η ίδια εκκλησία αφιερώθηκε στον Άγιο Σπυρίδωνα, που πέθανε το 350 μ.Χ. και ανακηρύχθηκε σε Άγιο όπως όλοι οι Επίσκοποι που μετείχαν σε Οικουμενικές Συνόδους, μεταξύ τους 4 ακόμη Άγιοι Επίσκοποι Κιτίου τους οποίους θα συναντήσουμε τον καθένα στην εποχή του. Παλαιοχριστιανική εκκλησία στη Λάρνακα υπήρχε σύμφωνα με γραπτές μαρτυρίες, που παραθέτει ο Μοναχός Χαρίτων Σταυροβουνίου, πάνω από το τάφο του Αγίου Θεράποντα (σήμερα στο Πρατήριο Πετρολίνα Λεωφ. Αυξεντίου), η οποία μάλιστα υπήρχε εκεί μέχρι το τέλος της τουρκοκρατίας σαν το Τζαμί του Τουραπή. Άλλες παλαιοχριστιανικές εκκλησίες στην ευρύτερη περιοχή Λάρνακας βρέθηκαν στην Πύλα, Ορόκλινη και Δεκέλεια.  

 Η νέα θρησκεία συνεχίζει να λύνει τα προβλήματα της με τη σύγκληση Συνόδων. Το 343 έγινε η Σύνοδος της Σάρδικας (Σόφιας), την εποχή που συγκυβερνούσαν οι γιοι του Μεγάλου Κωνσταντίνου, Κώνστανς Α’ στην Δύση και Κωνστάντιος στην Ανατολή, με θέμα το αίτημα των δυτικών επισκόπων για απαγόρευση της ανάμειξης των πολιτικών αρχών στις εκκλησιαστικές υποθέσεις και για νέο ξεκαθάρισμα των Αρειανών. Οι Κύπριοι υποστήριξαν τις θέσεις της Δύσης που επικράτησαν αλλά η Σύνοδος δεν ονομάσθηκε Οικουμενική επειδή υπήρξαν διαφωνίες. Στη Ιερά Σύνοδο της Σάρδικας έλαβε μέρος Επίσκοπος από το Κίτιο. Εκεί υπόγραψε μαζί με του άλλους 12 Ιεράρχες από την Κύπρο τα πρακτικά της Συνόδου. Στα πρακτικά δεν αναφέρουν την έδρα τους και έτσι δεν γνωρίζουμε ποιό όνομα αντιστοιχεί με πια έδρα. Ο ιστορικός Άνδρος Παυλίδης στο έργο του «Ιστορία της Νήσου Κύπρου» υποθέτει ότι σύμφωνα με την λίστα συμμετοχής της Ιεράς Συνόδου της Σάρδικας, Επίσκοπος Κιτίου σ’ αυτή πρέπει να ήταν ο Ειρηνικός και επομένως αν έτσι είναι τα πράγματα ο Ειρηνικός είναι ο 4ος Άγιος Επίσκοπος Κιτίου.

Οι μεγάλοι σεισμοί του 332, 342 και του 365 κατέστρεψαν την Πάφο, το Κούριο και την Σαλαμίνα η οποία ξανακτίσθηκε και μετονομάσθηκε σε Κωνσταντία από τον αυτοκράτορα Κωνστάντιο γιο του Μέγα Κωνσταντίνου. Οι σεισμοί αυτοί πρέπει να έγιναν καλά αισθητοί και στο Κίτιο με σημαντικές καταστροφές παρόλο που δεν αναφέρονται σε καμιά από τις πηγές που αναφέρουν τις καταστροφές των πιο πάνω πόλεων.