480 – 448π.Χ. Η ΑΝΤΕΠΙΘΕΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΣΥΜΜΑΧΙΑΣ

Μετά την ήττα των Περσών στη Ναυμαχία της Σαλαμίνας (480 π.Χ.) οι Πέρσες επιβάλουν στα βασίλεια της Κύπρου Φοίνικες Βασιλιάδες, που τους εμπιστεύονταν περισσότερο, και καταπιέζουν το Ελληνικό στοιχείο. Στο Κίτιο εγκαθιδρύουν νέο Βασιλιά, τον Βαάλμελεκ Α΄ (479-449 π.Χ.), που αρχίζει έτσι μια νέα Δυναστεία Φοινικικής καταγωγής η οποία διατήρησε την εύνοια των Μήδων μέχρι το 335 π.Χ. Η εύνοια αυτή βοηθά στην υπόταξη επί Βαάλμελεκ Α΄ του Βασιλείου του Ιδαλίου. Η Κύπρος είναι τώρα ιδεολογικά χωρισμένη και το Κίτιο είναι η μεγαλύτερη δύναμη του Κυπρο – Περσικού μπλοκ και αποτελεί το αντίπαλο δέος στο Κυπρο – Ελληνικό μπλοκ και στις εκστρατείες της Αθήνας για να απελευθερώσει την Κύπρο από τους Πέρσες. Ο Βαάλμελεκ Α΄ αντιμετώπισε 3 τέτοιες εκστρατείες. Τον πρώτο χρόνο της βασιλείας του (478 π.Χ.) τον στρατηγό Παυσανία που αντεπιτέθηκε στους Πέρσες με σκοπό την απελευθέρωση της Μικράς Ασίας και της Κύπρου. Οι Πέρσες όμως ήταν αποφασισμένοι να κρατήσουν την Κύπρο και η συνέχιση της εκστρατείας του Παυσανία στον Ελλήσποντο τους διευκόλυνε. Το 460 π.Χ. η Αθήνα στέλλει στην Κύπρο τον στρατηγό Χαριτιμήδη με 200 τριήρεις, αλλά κι αυτός συνεχίζει την εκστρατεία του στην Αίγυπτο εγκαταλείποντας την προσπάθεια στην Κύπρο. Η Τρίτη προσπάθεια του Αθηναϊκού στόλου (449 π.Χ.) με τον στρατηγό Κίμωνα, γιο του στρατηγού Μιλτιάδη, νικητή στην μάχη των Πλαταιών, ήταν η πιο φαρμακερή για τον Βαάλμελεκ Α΄. 

Ο Κίμων με αντιναύαρχο τον Αναξικράτη καταφθάνουν με 200 τριήρεις και συνενώνουν όλους τους Έλληνες της Κύπρου πλην του Κιτίου της Σαλαμίνας και του Μαρίου, που αποτελούσαν τότε τον σκληρό πυρήνα της Περσικής άμυνας και του Κύπρο – Περσικού μπλοκ. Η πολιορκία του Κιτίου από τον Κίμωνα διάρκεσε πολλούς μήνες και στην διάρκεια της ο Κίμων ασθένησε και πέθανε. Οι σύντροφοι του το κράτησαν μυστικό και στη ναυμαχία που ακολούθησε νίκησαν τους Πέρσες. Ο Βαάλμελεκ Β’ πέθανε ή θανατώθηκε κι αυτός κατά την διάρκεια της εκστρατείας του Κίμωνα. Σύμφωνα με τον Πλούταρχο ο τάφος του Κίμωνα ήταν στο Κίτιο και όλοι οι κάτοικοι απέδιδαν στον νεκρό μεγάλες τιμές σύμφωνα με τις επιθυμίες των θεών. Κενοτάφιο προς τιμή του Κίμωνα υπήρχε και στην Αθήνα. Το τέλος της Αθηναϊκής αντεπίθεσης για την απελευθέρωση της Κύπρου αποφασίσθηκε από τον Περικλή. Για να αντιμετωπίσει τώρα τους νέους εσωτερικούς εχθρούς της Αθήνας έκανε συμφωνία ειρήνης με τους Πέρσες, όπου απελευθέρωνε μεν την Ιωνία αλλά άφηνε την Κύπρο στην Περσική κατοχή. Η συμφωνία αυτή είναι γνωστή σαν η «ειρήνη του Καλλία» (448π.Χ.), στ’ όνομα του Αθηναίου στρατηγού, που πήγε στα Σούσα, πρωτεύουσα των Περσών για τον σκοπό αυτό. Η νίκη του Κίμωνα, έστω και νεκρού, στο Κίτιο έμεινε χωρίς αντίκρισμα για την Κύπρο αλλά ο Κίμων έμεινε από τότε ο μεγάλος ήρωας της πόλης και το σύμβολο των άρρηκτων δεσμών της Κύπρου με την Ελλάδα και τον υπόλοιπο Ελληνισμό.