"Αν δε στηρίξεις το ένα σου πόδι έξω από τη Γη ποτέ δεν θα μπορέσεις να σταθείς επάνω της"
ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ
Ο τίτλος του άρθρου Taking Back the Waterfront, και ο υπότιτλος «Οι παραλίες στην Ασία πάντα κατείχαν μια κορυφαία θέση στην κτηματική αγορά. Τώρα οι Ασιάτες Πολεοδόμοι με πρωτοπόρο την Σιγκαπούρη αναγνωρίζουν την αξία του πράσινου, ιδιαίτερα όταν συνυφαίνεται με τα νερά»
Ας αρχίσουμε λοιπόν με δυο λόγια για αυτή την μυστήρια πόλη που λέγεται Σιγκαπούρη : 1) Συνολική επιφάνεια 700 περίπου τετρ. χιλιόμετρα έναντι των 9.500 τετρ. χιλιομέτρων της Κύπρου – δηλαδή 13.5 φορές μικρότερη από το νησί μας. 2) Ακτογραμμή 193 χιλιόμετρα έναντι 648 χιλ. της Κύπρου, ή 3.5 φορές μικρότερη από την δική μας. 3) Πληθυσμός 4.5 εκατομύρια έναντι 780 χιλιάδων της Κύπρου – 6 φορές μεγαλύτερος του δικού μας. 4) Η Σιγκαπούρη απέκτησε την ανεξαρτησία της το 1965, 5 χρόνια μετά από την δική μας.
Είμαι βέβαιος ότι ο αναγνώστης αυτού του άρθρου θα διερωτηθεί τι σχέση έχει ένας οικονομικός κολοσσός από τους επιθετικότερους στον συναγωνισμό για εμπορική κυριαρχία, με ένα από τους ψηλότερους δείκτες παραγωγικότητας και δημοσιονομικής προκοπής στον κόσμο – την Σιγκαπούρη με το μικρό νησί μας? Η απάντηση σ αυτό το ερώτημα θα δοθεί πιστεύω λίγο αργότερα στο κείμενο.
Στο άρθρο του Newsweek δεν αναλώνεται σε βαθυστόχαστες θεωρίες της γεωπολιτικής ούτε υποκινήθηκε από θέματα οικονομικών ανακατατάξεων του εμπορίου στα λιμάνια των Ασιατικών Ωκεανών! Τίποτε από αυτά, αλλά από μία κτηματομεσιτική πράξη που μιλά μόνη της με τη γλώσσα της αγοράς.
Όταν μία μεγάλη αμερικανική εταιρεία η Lucasfilm Animation αποφάσισε να ανοίξει το πρώτο της στούντιο το 2004 στο εξωτερικό, αρκετές χώρες ενδιαφέρθηκαν καταθέτοντας προσόντα προς διεκδίκηση αυτού του στούντιο. Προσόντα υπεροχής των αστικών τους ικανοτήτων, μεγάλα αποθέματα ικανού εργατικού δυναμικού, χαμηλά κόστα και πολλά άλλα. Τελικά η Σιγκαπούρη κέρδισε την εγκατάσταση του στούντιο χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια χάριν σ ένα επιπρόσθετο προσόν που δεν αναφερόταν καν στους πίνακες αξιολόγησης για επιλογή της Αμερικανικής εταιρείας. Δέντρα. Δέντρα? ΝΑΙ ΔΕΝΤΡΑ!! Ναι. Έτσι τουλάχιστον λέει το Newsweek, ένα περιοδικό μεγάλου κύρους που δεν φημίζεται για τις ασυναρτησίες του.
Κύριο ανάμεσα στα συνθήματα που πρόβαλε η Σιγκαπούρη σ αυτή την διεκδίκηση ήταν «Μπορείτε να απολαύσετε τα τροπικά μας δάση το πρωί, να ευχαριστηθείτε μια βόλτα με το καγιάκ σας στα ζεστά νερά του Ωκεανού το μεσημέρι και να περπατήσετε μέσα στους βοτανικούς κήπους της παραλίας μας τα μεσάνυκτα χωρίς φόβο από ληστές ή κακοποιούς». Αυτά τα ολίγα? Ναι! «Αυτά μας οδήγησαν στη επιλογή της Σιγκαπούρη» είπε ο Christian Kubsch, γενικός διευθυντής των Στούντιο.
Κανένα απ όσα παρουσίασε η Σιγκαπούρη σαν ιδιάζοντα της προσόντα ή ιδιαίτερα της βιώματα δεν αποκλίνουν ούτε υπερβαίνουν τα καλά και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του δικού μας Νησιού. Θα μπορούσαμε και εμείς να πούμε «Μπορείτε να απολαύσετε τα δάση του Ακάμα, του Σταυρού της Ψώκας, του Τρόοδους κάνοντας ακόμη και σκι ένα χειμερινό πρωινό, να κολυμπήσετε στα ζεστά νερά της Μεσογείου ακόμη και στο ίδιο χειμερινό μεσημέρι, και το βράδυ να γλεντήσετε με τις γεύσεις της Κυπριακής κουζίνας και το κέφι των κοσμοπολίτικων κέντρων του νησιού»
Θα μπορούσαμε να προσθέσουμε πέρα από τα βουνά και τα δάση μας, τις ακτές, τα μοναστήρια, τα κάστρα, τα μνημεία που απλώνονται σε μια ιστορία πάνω από 10.000 χρόνια. Θα μπορούσαμε να απαγγείλουμε τους στίχους του Λεωνίδα Μαλένη «Χρυσοπράσινο φύλλο ριγμένο στο Πέλαγος». Κι όμως η Σιγκαπούρη από την πρώτη στιγμή της ανεξαρτησίας της σαν Πόλη/Κράτος επιδίωξε να διαμορφώσει χαρακτήρα πολύ διαφορετικό. Διαφοροποιήθηκε από την ζούγκλα των ουρανοξυστών και των τσιμέντων «... με πάρκα καταστόλιστα με βουκαμβίλιες και βουλεβάρτα δεντροφυτεμένα με εξωτικά φυτά που αποτελούν στοιχεία πιο εντυπωσιακά και ελκυστικά από οποιανδήποτε άλλη διαφήμιση».
Αυτά έλεγε ο πρωθυπουργός Lee Hsien Loong, ο οποίος πίστευε ότι η πολεοδόμηση και αρχιτεκτονική της χώρας του αποτελούν στοιχεία που εντάσσονται στις προσωπικές ευθύνες του πρωθυπουργού και απαιτούν τη δική του πλήρη εποπτεία.
Στο άρθρο του Newsweek αναφέρονται κι άλλες καινοτομίες της πολεοδομικής δραστηριότητας της Σιγκαπούρης. Την επόμενη βδομάδα η Σιγκαπούρη θα πραγματοποιήσει ακόμη ένα από τους πολεοδομικούς στόχους της. Του επίσημου ανοίγματος μίας δικής της παραλλαγής του Central Park της Νέας Υόρκης – του τεράστιου καταπράσινου πάρκου με τ όνομα Marina Bay. «Το ρυθμιστικό σχέδιο της Σιγκαπούρης» δήλωσε ο επικεφαλής πολεοδόμος για Αστική Ανάπτυξη «θα περιλαμβάνει εκτός από το πιο πάνω βοτανολογικό κήπο, μια ακτή και ένα κολοσσιαίο θερμοκήπιο όλα συνδεδεμένα στην συνέχεια μίας μεγαλειώδους εσπλανάδας – παραλιακής πλατείας. Αυτό το έργο θα συμπεριλάβει και θα επεκτείνει το Εμπορικό Κέντρο της πόλης και θα το συνυφάνει με τον Παραλιακό Χώρο κατά τρόπο που να αξιοποιεί πλήρως την υπέροχα προικισμένη αυτή πόλη από την άποψη φυσικής ομορφιάς».
Όχι μόνο η Σιγκαπούρη αλλά και πολλές άλλες Ασιατικές πόλεις πάνω στο ωκεανό κτίζουν οράματα και προγραμματίζουν έργα ασύλληπτης δύναμης – όχι γιατί ζήλεψαν την Συνγαπούρη – αλλά γιατί ήρθε η ώρα τους να μεγαλουργήσουν. Οι Πρωθυπουργοί αυτών των χωρών και ιδιαίτερα οι Δήμαρχοι του Χόνκ-Κονκ, της Σανγκάης, Ντουπάη και Μπασάου στα προγραμματιζόμενα πολεοδομικά έργα τους και στην μορφολόγηση των οραμάτων τους δείχνουν λαμπρότητα γνώσης και σκέψης ισότιμης σήμερα με εκείνη της Ευρώπης και της Αμερικής.
Το άρθρο του Newsweek δεν με βρήκε καθόλου απροετοίμαστο και δεν μου έχει προσφέρει τίποτα το καινούργιο. Αυτά τα Ασιατικά πολεοδομικά κινήματα μου είναι γνωστά από αυθεντικότερες πηγές και από καιρό παρακολουθώ τις ανοδικές πορείες που έχουν χαράξει οι Ασιάτες για εκσυγχρονισμό των πόλεων τους και έχω διαπιστώσει την δύναμη των οραμάτων λαμπρών Πρωθυπουργών και Δημάρχων και των εξ ίσου λαμπρών αρχιτεκτόνων και πολεοδόμων τους. Ολόκληρο το Ασιατικό κίνημα αποτελείται από οράματα και έργα με κεντρικό στόχο μια ηγεμονική θέση πάνω στους «νέους δρόμους του μεταξιού» την κυριαρχία δηλαδή του παγκόσμιου εμπορίου, των υπηρεσιών, των οικονομικών συναλλαγών, του τουρισμού και βέβαια της βιομηχανικής παραγωγής.
Και τώρα στα δικά μας, στο μικρό Ευρωπαϊκό μας Νησί για το οποίο οι αναγνώστες μας δικαιούνται να διερωτηθούν πια η σχέση του με τα Ασιατικά μεγαθήρια? Ποια η διασύνδεση του με τις θηριώδεις καταστάσεις και τις ιλιγγιώδεις εξελίξεις στην Ασία. Οι δικοί μου στοχασμοί αλλά και προβληματισμός πάνω στο θέμα έχουν σχέση με την φιλοσοφία που εισάγει το πολύ έγκυρο Newsweek αναφερόμενο σε μια «καινούργια σειρά σκληρών μετοχών του χρηματιστηρίου αξιών», που δεν έχουν σχέση με το χρήμα αλλά αλλά με την διοίκηση των πολεοδομικών θεμάτων, με την αναβάθμιση των βιωμάτων και της ποιότητας που προσφέρουν οι πόλεις και την αξιοπιστία του προγραμματισμού μακρόπνοων έργων, που έχουν την ικανότητα να ανεβάζουν τις αξίες και να δημιουργούν πλούτο. Άραγε εμείς στην Κύπρο μπορούμε να εξαργυρώσουμε αυτές τις «νέες» μετοχές μας που έχουν σχέση με τι φυσική καλλονή του περιβάλλοντος μας? Πράγματι έχουμε προσθέσει κάτι σ’ αυτό αναβαθμίζοντας το με νέες φυτεύσεις επί μεγάλης κλίμακας και πρασινίζοντας όμορφα, οργανωμένα και μακρόπνοα το δομημένο περιβάλλον μας ιδιαίτερα αυτού που είναι συνυφασμένου με τα παράλια και αποτελούν τον σημερινό αλλά και αυριανό πλούτο μας? Τα φυσικά στοιχεία καλλονής σίγουρα δεν λείπουν από το νησί μας αλλά οι άτεχνες αναβαθμίσεις του φυσικού περιβάλλοντος των πόλεων του Νησιού μας συναντιόνται δυστυχώς και με την μη φιλόδοξη και θαρραλέα πολεοδόμηση και τις μετριοπαθείς και χαμηλού προφίλ ρυθμίσεις των Τοπικών Σχεδίων της Κύπρου.
Κατεβαίνοντας από τις θηριώδεις κλίμακες και τους κυκλώπειους βηματισμούς της Ασίας στην μικρή και τρυφερή κλίμακα της Κύπρου θα ήθελα να συγκεκριμενοποιήσουμε το θέμα αυτού του άρθρου μ’ ένα μεγάλο Κυπριακό έργο του μέλλοντος στο οποίο έχω κι εγώ μια μικρή συμμετοχή σαν σύμβουλος του Δήμου Λάρνακας. Πρόκειται για το έργο της ενιαίας ανάπτυξης του λιμανιού και μαρίνας Λάρνακας και του τεράστιου χερσαίου χώρου τους, που είναι τόσο μεγάλος όσο ολόκληρο το σημερνό αστικό εμπορικό κέντρο της πόλης. Συνολικά 500 στρέμματα. Ο ευρύτερος χώρος του έργου είναι ακόμη μεγαλύτερος και πολύ κρισιμότερος αφού περιλαμβάνει όλο το παραλιακό μέτωπο από το κάστρο μέχρι των εγκαταστάσεων των πρώην Διυλιστηρίων, συνολικά 3 χιλιόμετρα. Δηλαδή πρόκειται για το τεράστιο έργο της ΑΝΑΚΤΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΑΡΑΛΙΩΝ της Λάρνακας επί μεγαλύτερης μάλιστα κλίμακας από το ρυθμιστικό σχέδιο της Συγκαπούρης, που αναφέρθηκε πιο πάνω. Δηλαδή το θέμα ακριβώς του υπό εξέταση άρθρου του Newsweek αφού το αντικείμενο του έργου στην Λάρνακα είναι η σύζευξη και επέκταση της παραλίας των φοινικούδων προς βορρά με την μαρίνα και το λιμάνι με νέες αναθεωρημένες χρήσεις και αναπτύξεις με σύγχρονα βιώματα. Ο εκσυγχρονιστικός αέρας φυσά ήδη για την Λάρνακα αφού πέρα από τη επέκταση της μαρίνας και τις νέες πιο προσοδοφόρες δραστηριότητες του λιμανιού, που θα αναζητήσουν οι στρατηγικοί επενδυτές στον διαγωνισμό που βρίσκεται σε εξέλιξη, είναι και οι αναπτύξεις του χερσαίου χώρου που θα περιλαμβάνουν νέα κτίσματα και νέες χρήσεις ιδιαίτερα ευγενείς και προσοδοφόρες για μια πόλη πάνω στην θάλασσα.
Η αρχική ανάπτυξη του παραλιακού μετώπου των Φοινικούδων, από την σύλληψη της που έγινε στα μέσα της δεκαετίας του 1980, μέχρι την τελική της υλοποίηση πέρασε από 4 δημάρχους. Του Λεωνίδα Κιούππη, Λουκή Λουκαϊδη, Γιώργου Χριστοδουλίδη και Γεώργιου Λυκούργου. Οι κατασκευαστικές εργασίες άρχισαν τον Μάιο του 1991 και ολοκληρώθηκαν τον Οκτώβρη του 1994. Η κατανόηση των αξιών και δυνατοτήτων αυτού του χώρου από τους επενδυτές πέρασε από διάφορα στάδια. Η αξιοποίηση στην πρώτη φάση κρίνοντας από την μετριότητα της πρώτης γενιάς κτηρίων ήταν μουδιασμένη. Η συνειδητοποίηση της μοναδικότητας του χώρου, κατά την άποψη μου, ξεκινά από το 2005 και η κατεδάφιση του ξενοδοχείου Τέσσερα Φανάρια αποτελεί το ορόσημο της νέας εποχής αφού δίνει τον χώρο του στη νέα γενιά των κτηρίων με τις σύγχρονες προοπτικές. Το χρυσό πλέον χιλιόμετρο των Φοινικούδων αλλά και τα 2 επιπρόσθετα χιλιόμετρα που θα προκύψουν, θα προσφέρονται μόνο για αναπτυξιακές επενδύσεις υψηλού κόστους σύμφωνα με τις διεθνείς νόρμες εσωτερικών ανέσεων σε επίπεδα πρωτοφανή για την Κύπρο αλλά ανάλογα της εσπλανάδας που είναι τοποθετημένο, της απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς και του απλώματος του πάνω στα νερά της Μεσογείου. Και αυτά δεν είναι τα μόνα του προσόντα. Το χρυσό χιλιόμετρο των Φοινικούδων είναι κατά τον δικό μου παραλληλισμό το «Κολωνάκι» της Κύπρου αφού έχει μέσα στον μικρό αυτό χώρο όλες τις ανέσεις που χρειάζεται ένας άνθρωπος για να καλύψει με τα πόδια όλο το φάσμα των καθημερινών του αναγκών. Το «Κολωνάκι της Κύπρου» όμως θα υπερέχει γιατί θα συνδυάζει πέρα από τα λεχθέντα και τις μαρίνες της Βουλιαγμένης όπου σε απόσταση μερικών βημάτων από το διαμέρισμα σου θα μπορείς να έχεις προσδεδεμένο και το σκάφος σου. Θα υπερέχει ιδιαίτερα για τους ξένους επενδυτές γιατί το αεροδρόμιο είναι σε απόσταση αναπνοής. Θα υπερέχει γιατί πέρα από την θέα της θάλασσας ο αστικός πυρήνας της Λάρνακας είναι γεμάτος από ιστορία, παραδοσιακή αρχιτεκτονική, Μεσαιωνικά μνημεία, κάστρα, εκκλησιές και πανέμορφες αρχαίες γειτονιές.
Η προοπτική της επέκτασης των Φοινικούδων προς την μαρίνα και το λιμάνι και η ανάπτυξη του χερσαίου χώρου τους πολλαπλασιάζουν τον χώρο και τις προοπτικές της εσπλανάδας της Λάρνακας σε ασύλληπτα μεγέθη. Επομένως το κέντρο του δικού μας ενδιαφέροντος δεν είναι ούτε η Σιγκαπούρη ούτε οι άλλες δυναμικές πόλεις των Ασιατικών παραλίων αλλά η Λάρνακα. Άλλωστε την προτεραιότητα των παραλιών στην ανάπτυξη δεν την ανακάλυψαν πρώτοι οι Ασιάτες αλλά παραμένει μια κατ’ εξοχή Μεσογειακή και Παγκόσμια αναγνωρισμένη αξία. Οι Ασιάτες απλώς μας ανοίγουν σήμερα νέους δρόμους γιατί παράγουν πολυδύναμες συλλήψεις σχεδίου και οράματος με βαθύ πραγματισμό. Και επιτυγχάνουν την υλοποίηση των στόχων τους με στρατηγικές πρωτοφανούς πληρότητας και αποτελεσματικότητας. Οι προσεγγίσεις τους περιέχουν ουσία βγαλμένη από την ψηλότερη σκέψη που έχω δει μέχρι σήμερα με ικανότητα που ξεπερνά τους πρώτους διδάξαντες στην Ευρώπη και Αμερική.
Το άρθρο του Newsweek με το ύψος του κύρους του και το εύρος της κυκλοφορίας του φέρνει την προσοχή του Κόσμου στο βαθμό της προόδου που έχει επιτελεσθεί μέσα από τα Ασιατικά διευθυντήρια της σκέψης και της διακυβέρνησης και του τρόπου που χαλκεύονται οι μεγάλες επιτυχημένες αποφάσεις. Στις σκοτεινότερες γωνιές της σκέψης μου υποβόσκει πάντα ο φόβος της αποτυχίας, ιδιαίτερα στον τόπο μας που δεν έχει ακόμη αναπτύξει τις τεχνικές για την εξουδετέρωση της κοντόφθαλμης σκέψης, που μπορεί να ασημαντοποιήσει ένα μεγάλο έργο προοπτικής και οράματος, ενός έργου Εθνικών διαστάσεων, όπως ανάφερα στην αρχή αυτού του κειμένου. Μήπως είναι καιρός και ο Πρόεδρος της Κύπρου να θεωρήσει, ότι ο εθνικός πλούτος που γεννιέται από την δυναμική πολεοδόμηση που περιγράφηκε πιο πάνω και που μπορεί να βγάλει την Λάρνακα μιας και δια παντός έξω από την γνωστή της μετριότητα, είναι και δική του υπόθεση, όπως την θεωρεί ο Πρωθυπουργός της Σιγκαπούρης? Μήπως είναι αυτός που θα πρέπει να ενθαρρύνει την πολυδιάστατη προοπτική σχεδιασμού του μέλλοντος ενός σημαντικότατου οικονομικού πνεύμονα του τόπου μας, αφού τα 3 χιλιόμετρα που θα ανακτηθούν από την Λάρνακα πάνω στην παραλία της θα ακολουθηθούν από άλλα τέσσερα με την αποχώρηση των διυλιστηρίων και πετρελαιοδεξαμενών μέχρι το 2010. Μήπως είναι αυτός που πρέπει επιτέλους να «διατάξει» την δημιουργία του δρόμου που θα ενώσει την ανατολική από δυτική περιοχή της Λάρνακας δια μέσου του αεροδρομίου παραλιακώς για να δημιουργήσει την προοπτική του μέλλοντος για την ανάκτηση των παραλιών του κόλπου της Λάρνακας και να δημιουργήσει δυναμική μεγαλύτερη κι από την Σιγκαπούρη? Με αυτές τις σκέψεις και παρατηρήσεις κλείνω αυτό το κείμενο ευχόμενος όπως το «έργο της ανάκτησης των παραλιών της Λάρνακας» ευοδωθεί με τόλμη, θάρρος αλλά κυρίως με όραμα και δυναμική αποτελεσματικότητα.
0 comments:
Post a Comment